تزریق اپیدورال یکی از روشهای مداخلهای برای کنترل برخی دردهای ناشی از تحریک یا التهاب ریشههای عصبی ستون فقرات است و بیشتر در شرایطی مانند درد تیرکشنده ناشی از دیسک، سیاتیک و برخی موارد تنگی کانال نخاعی بررسی میشود. در این روش، دارو در فضای اپیدورال و نزدیک ساختار عصبی هدف تزریق میشود تا التهاب و شدت درد کاهش پیدا کند. اما آیا این تزریق برای هر نوع کمردرد مناسب است؟ چقدر درد دارد، چه مدت اثر میکند و چه عوارضی دارد؟ در ادامه، این موارد را به زبان ساده بررسی میکنیم.
تزریق اپیدورال چیست؟
برای درک نحوه عملکرد این روش، ابتدا باید با فضای اپیدورال آشنا شویم. این فضا در اطراف پوشش نخاع و ریشههای عصبی قرار دارد و شامل بافت چربی، عروق و ساختارهای همبند است. در تزریق اپیدورال، پزشک دارو را با هدف قرار دادن این فضا و در نزدیکی ریشه عصبی تحریکشده وارد میکند.
داروی مورد استفاده اغلب یک کورتیکواستروئید است و بسته به روش درمان ممکن است همراه با بیحسکننده موضعی تزریق شود. هدف اصلی این روش، کاهش التهاب اطراف ریشه عصبی و کنترل درد است. بنابراین تزریق اپیدورال را نباید بهعنوان روشی برای خارج کردن دیسک یا اصلاح مستقیم تنگی کانال در نظر گرفت؛ بلکه در صورت مناسب بودن شرایط بیمار، میتواند بخشی از برنامه درمان درد توسط بهترین دکتر درد باشد.

تزریق اپیدورال برای چه دردهایی انجام میشود؟
تزریق اپیدورال زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که درد به دلیل تحریک یا التهاب ریشه عصبی ایجاد شده باشد. برای مثال، بیماری که بهدلیل بیرونزدگی دیسک دچار درد تیرکشنده از کمر به باسن و پا شده است، ممکن است نسبت به بیماری که تنها کمردرد عضلانی دارد، کاندید متفاوتی برای این روش باشد. تشخیص علت درد پیش از تصمیمگیری اهمیت زیادی دارد.
تزریق اپیدورال برای دیسک کمر
در برخی بیماران مبتلا به فتق یا بیرونزدگی دیسک کمر، بخشی از دیسک میتواند باعث تحریک یا التهاب ریشه عصبی شود. در این شرایط ممکن است درد از کمر به باسن، ران، ساق یا حتی پا امتداد پیدا کند. تزریق اپیدورال کمر میتواند با کاهش التهاب اطراف عصب به کنترل این نوع درد کمک کند. البته وجود دیسک در MRI بهتنهایی به معنی مناسب بودن تزریق اپیدورال نیست. پزشک باید علائم بیمار، معاینه عصبی و یافتههای تصویربرداری را در کنار یکدیگر بررسی کند تا مشخص شود آیا منشا درد با ریشه عصبی مرتبط است یا خیر.
تزریق اپیدورال برای سیاتیک
سیاتیک اغلب به درد یا علائم عصبی در مسیر عصب سیاتیک گفته میشود که میتواند از ناحیه کمر یا باسن به سمت پا انتشار پیدا کند. وقتی علت این علائم تحریک ریشههای عصبی کمری باشد، تزریق اپیدورال ممکن است یکی از گزینههای درمانی برای کنترل درد باشد. در این شرایط، هدف تزریق معمولا کاهش التهاب و فراهم کردن فرصت برای ادامه درمانهای محافظهکارانه مانند تمرین درمانی و فیزیوتراپی است؛ نه اینکه خود تزریق علت زمینهای سیاتیک را در تمام بیماران برطرف کند.

تزریق اپیدورال برای تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی میتواند فضای عبور اعصاب را کاهش دهد و در بعضی افراد باعث درد، بیحسی یا علائم تیرکشنده در پاها شود. در صورت وجود علائم ناشی از تحریک ریشههای عصبی، پزشک ممکن است تزریق اپیدورال را برای کنترل موقت علائم بررسی کند. شدت تنگی، محل آن، علائم عصبی و وضعیت کلی بیمار در انتخاب روش درمان نقش دارند و نمیتوان تزریق اپیدورال را برای تمام افراد مبتلا به تنگی کانال مناسب دانست.
تزریق اپیدورال برای دیسک گردن
مشابه ناحیه کمر، در گردن نیز بیرونزدگی دیسک یا تغییرات ستون فقرات ممکن است باعث تحریک ریشه عصبی شود. در نتیجه بیمار ممکن است علاوه بر درد گردن، درد یا گزگز را در شانه، بازو یا دست احساس کند. تزریق اپیدورال گردن از نظر محل انجام و ملاحظات ایمنی با تزریق کمری تفاوتهایی دارد و باید با توجه به تشخیص دقیق دیسک گردن و آناتومی بیمار انتخاب شود.

انواع تزریق اپیدورال کداماند؟
تزریق اپیدورال تنها یک روش با مسیر ثابت نیست. پزشک میتواند با توجه به محل درد، ریشه عصبی مورد نظر و شرایط آناتومیک بیمار، مسیر مناسب برای ورود سوزن را انتخاب کند. از نظر محل، تزریقها میتوانند در ناحیه گردنی، کمری یا از مسیر کودال انجام شوند و از نظر مسیر ورود سوزن نیز تکنیکهایی مانند اینترلامینار و ترانسفورامینال وجود دارد.
تزریق اپیدورال کمری
تزریق اپیدورال کمری برای برخی دردهای ناشی از تحریک ریشههای عصبی در قسمت پایین ستون فقرات انجام میشود. دیسک کمر، دردهای رادیکولار و برخی موارد تنگی کانال از شرایطی هستند که ممکن است پزشک این روش را برای آنها بررسی کند.
تزریق اپیدورال گردنی
در تزریق اپیدورال گردنی، هدف کنترل درد مرتبط با تحریک ریشههای عصبی ناحیه گردن است. این روش به دلیل نزدیکی ساختارهای حساس، به ارزیابی دقیق و رعایت ملاحظات ایمنی بیشتری نیاز دارد.
تزریق اپیدورال کودال
در روش کودال، ورود سوزن از طریق ناحیه تحتانی استخوان خاجی و سوراخ ساکرال انجام میشود تا دارو به فضای اپیدورال برسد. این مسیر در بعضی شرایط میتواند گزینه مناسبی باشد؛ برای مثال زمانی که پزشک با توجه به شرایط بیمار این مسیر را ترجیح دهد.
کلینیک فوق تخصصی درد – دکتر مسعود ثقفی نیا
دکتر مسعود ثقفی نیا فلوشیپ تخصصی کنترل درد، با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته، بهترین روشهای درمانی را برای دردهای مزمن ارائه میدهد. برای دریافت نوبت و مشاوره تخصصی، همین امروز تماس بگیرید.
آدرس: تهران، خیابان جردن، نرسیده به پل میرداماد، خیابان قبادیان غربی، پلاک۹ واحد۱
ساعت کاری : دوشنبه ها— ساعت۱۳_۱۹
ساعت کاری : دوشنبه ها ساعت ۱۰_۱۲
تزریق اپیدورال چگونه انجام میشود؟
پیش از تزریق اپیدورال، پزشک سابقه پزشکی، علائم بیمار، داروهای مصرفی و در صورت نیاز تصاویر MRI یا CT را بررسی میکند تا محل درد و ریشه عصبی درگیر مشخص شود. سپس بیمار در وضعیت مناسب روی تخت قرار میگیرد و محل ورود سوزن ضدعفونی میشود. برای کاهش ناراحتی، بیحسی موضعی در محل تزریق انجام میشود و پزشک سوزن را با توجه به مسیر انتخابشده به سمت فضای اپیدورال هدایت میکند.
پس از قرارگیری مناسب سوزن، داروی مورد نظر که اغلب شامل کورتیکواستروئید و در برخی موارد بیحسکننده موضعی است، تزریق میشود. پس از پایان پروسیجر، بیمار برای مدت کوتاهی تحت نظر قرار میگیرد تا وضعیت عمومی و علائم احتمالی بررسی شود. مدت انجام تزریق به نوع روش، محل درمان و شرایط بیمار بستگی دارد و معمولا نیازی به بستری طولانیمدت ندارد.
تزریق اپیدورال با فلوروسکوپی چه تفاوتی دارد؟
فلوروسکوپی در واقع روش هدایت تزریق است و نوع جداگانهای از تزریق اپیدورال محسوب نمیشود. در این تکنیک، پزشک با استفاده از تصویربرداری زنده با اشعه ایکس، مسیر ورود سوزن و موقعیت آن را در طول پروسیجر مشاهده میکند. این کار به شناسایی دقیقتر محل تزریق کمک میکند و بهویژه در روشهایی که هدفگیری یک ریشه عصبی مشخص اهمیت دارد، مورد استفاده قرار میگیرد.
بنابراین تفاوت اصلی بین تزریق اپیدورال معمولی و تزریق تحت فلوروسکوپی، در نحوه هدایت و کنترل موقعیت سوزن است. در صورت استفاده از فلوروسکوپی، ممکن است پزشک برای تایید مسیر مناسب دارو از ماده حاجب نیز استفاده کند. انتخاب روش هدایت به محل تزریق، تکنیک مورد نظر و شرایط بیمار بستگی دارد و استفاده از تصویربرداری نیز احتمال عوارض را به صفر نمیرساند.
برای دریافت نوبت و مشاوره از دکتر مسعود ثقفی نیا، با شمارههای زیر تماس بگیرید.
[button size=”medium” style=”primary” radius=”99″ text=”📞 تماس با مطب جردن” link=”tel:02188882424″ target=””]
[button size=”medium” style=”primary” radius=”99″ text=”📞 تماس با مطب اختیاریه” link=”tel:02122792538″ target=””]
[button size=”medium” style=”primary” radius=”99″ text=”📅 دریافت نوبت” link=”https://mavarateb.com/profiles/125261/about” target=””]
آیا تزریق اپیدورال درد دارد؟
یکی از سوالهای رایج بیماران پیش از انجام این پروسیجر، درد ناشی از ورود سوزن است. پیش از ورود سوزن اپیدورال، اغلب محل مورد نظر با داروی بیحسکننده موضعی بیحس میشود؛ با این حال، بیمار ممکن است هنگام تزریق ماده بیحسی، احساس سوزش یا نیشگون کوتاهی داشته باشد. هنگام پیشروی سوزن نیز احساس فشار یا ناراحتی خفیف ممکن است ایجاد شود.
در بعضی افراد، هنگام نزدیک شدن سوزن به ساختار عصبی ممکن است برای مدت کوتاهی احساس گزگز، فشار یا انتشار درد ایجاد شود. در صورتی که بیمار هنگام انجام تزریق درد شدید یا احساس غیرمعمولی داشته باشد، باید بلافاصله آن را به پزشک اطلاع دهد تا موقعیت سوزن بررسی شود. میزان ناراحتی تجربهشده در افراد مختلف متفاوت است و به محل تزریق، تکنیک مورد استفاده و حساسیت فرد بستگی دارد.
اثر تزریق اپیدورال از چه زمانی شروع میشود؟
زمان شروع اثر تزریق اپیدورال به داروهای استفادهشده و علت درد بستگی دارد. اگر در ترکیب تزریقی از بیحسکننده موضعی استفاده شده باشد، کاهش درد ممکن است مدت کوتاهی پس از تزریق احساس شود، اما این اثر عمدتا موقتی است. اثر ضدالتهابی کورتیکواستروئید با سرعت متفاوتی ظاهر میشود و ممکن است بیمار برای مشاهده نتیجه آن به چند روز زمان نیاز داشته باشد.
همچنین ممکن است در ساعات یا روزهای ابتدایی، درد برای مدت کوتاهی تشدید شود که لزوما به معنی بیاثر بودن تزریق نیست. میزان کاهش درد و زمان شروع آن در بیماران مختلف یکسان نیست و به علت درد، شدت التهاب، محل تزریق و پاسخ بدن بستگی دارد. به همین دلیل، ارزیابی نتیجه تزریق باید در بازه زمانی مناسب و با توجه به نظر پزشک انجام شود.

ماندگاری اثر تزریق اپیدورال چقدر است؟
مدت ماندگاری اثر تزریق اپیدورال در همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند علت درد، شدت التهاب، محل تزریق، نوع داروی استفادهشده و شرایط جسمی بیمار بستگی دارد. در برخی افراد کاهش درد ممکن است برای چند هفته ادامه داشته باشد و در برخی دیگر، اثر درمانی میتواند چند ماه باقی بماند. همچنین پاسخ بدن به تزریق در هر فرد متفاوت است و نمیتوان مدت مشخصی را برای همه بیماران تعیین کرد.
هدف از تزریق اپیدورال اغلب کاهش التهاب و درد و ایجاد فرصت مناسب برای ادامه درمانهایی مانند فیزیوتراپی و تمرینات توانبخشی است. اگر درد پس از مدتی دوباره برگردد، پزشک ابتدا علت آن را بررسی میکند و سپس درباره تکرار تزریق یا استفاده از روشهای دیگر تصمیم میگیرد. بنابراین، تعداد دفعات تزریق و فاصله بین آنها باید بر اساس شرایط هر بیمار تعیین شود.
مراقبتهای قبل از تزریق اپیدورال چیست؟
آمادگی مناسب میتواند به کاهش مشکلات احتمالی و اجرای ایمنتر پروسیجر کمک کند. بیمار باید پیش از تزریق، تمام داروهای مصرفی، سابقه حساسیت دارویی، بیماریهای زمینهای و احتمال بارداری را به پزشک اطلاع دهد. داروهای رقیقکننده خون نیز اهمیت ویژهای دارند و ممکن است بر برنامه انجام تزریق تاثیر بگذارند؛ قطع یا تغییر این داروها نباید بدون دستور پزشک انجام شود.
در برخی بیماران ممکن است پیش از تزریق، MRI یا CT برای بررسی دقیقتر محل مشکل درخواست شود. اگر قرار باشد داروی آرامبخش استفاده شود، هماهنگی برای بازگشت به منزل نیز اهمیت دارد. دستور نهایی درباره خوردن، نوشیدن و داروهای مصرفی باید مطابق نظر پزشک و مرکز درمانی باشد.

مراقبتهای بعد از تزریق اپیدورال چگونه است؟
بعد از تزریق اپیدورال، رعایت چند نکته ساده میتواند به کاهش عوارض موقت و بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره کمک کند. اغلب بیمار برای مدت کوتاهی پس از تزریق تحت نظر قرار میگیرد و زمان شروع فعالیتهای عادی به شرایط جسمی، محل تزریق و نظر پزشک بستگی دارد. همچنین بهتر است در ساعات ابتدایی، بدن تحت فشار و فعالیت شدید قرار نگیرد.
- در چند ساعت اول پس از تزریق، استراحت نسبی داشته باشید و از فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
- تا زمانی که اثر داروی بیحسی از بین نرفته است، برای راه رفتن و انجام فعالیتهای روزمره احتیاط کنید.
- در روز تزریق از ورزش شدید، بلند کردن اجسام سنگین و حرکاتی که به ستون فقرات فشار وارد میکنند، پرهیز کنید.
- محل تزریق را تمیز و خشک نگه دارید و آن را بدون توصیه پزشک دستکاری نکنید.
- داروهای تجویزشده را طبق دستور پزشک مصرف کنید و بدون مشورت، داروهای مصرفی خود را قطع یا اضافه نکنید.
- در صورت بروز درد شدید یا رو به افزایش، ضعف یا بیحسی جدید اندامها، تب، ترشح از محل تزریق یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع، سریعا با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
عوارض تزریق اپیدورال چیست؟
تزریق اپیدورال در صورت انجام توسط پزشک آموزشدیده و با رعایت اصول ایمنی، عمدتا روشی کمخطر در نظر گرفته میشود؛ با این حال مانند هر پروسیجر مداخلهای، احتمال عارضه وجود دارد. شدت و احتمال عوارض نیز به محل تزریق، تکنیک مورد استفاده، داروهای تزریقی و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.
عوارض شایع و موقتی
حساسیت یا درد محل تزریق، کبودی، افزایش موقت درد و برخی عوارض مرتبط با داروی استروئیدی از جمله مواردی هستند که ممکن است بعد از تزریق مشاهده شوند. در بیماران مبتلا به دیابت، کورتیکواستروئید میتواند باعث افزایش موقت قند خون شود؛ بنابراین کنترل قند و هماهنگی با پزشک اهمیت دارد.
عوارض نادر و جدی
عوارض جدی مانند عفونت، خونریزی یا تشکیل هماتوم، آسیب عصبی، واکنش دارویی و سردرد شدید ناشی از نشت مایع مغزینخاعی بهطور نادر ممکن است رخ دهند. برخی عوارض عصبی شدید نیز بسیار نادر هستند، اما به همین دلیل انتخاب دقیق بیمار و رعایت تکنیک مناسب اهمیت دارد.
چه علائمی بعد از تزریق نیاز به مراجعه فوری دارند؟
تب، لرز، ضعف یا بیحسی جدید و قابلتوجه، اختلال جدید در کنترل ادرار یا مدفوع، درد شدید و غیرمعمول یا سردرد شدیدی که هنگام ایستادن تشدید و هنگام دراز کشیدن بهتر میشود، باید جدی گرفته شود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

چه کسانی ممکن است کاندید مناسبی برای تزریق اپیدورال نباشند؟
تصمیم برای انجام تزریق اپیدورال باید بر اساس شرایط هر بیمار گرفته شود. وجود عفونت فعال، برخی اختلالات انعقادی، مصرف داروهای ضدانعقاد، حساسیت شناختهشده به داروهای مورد استفاده و بعضی بیماریهای زمینهای میتواند نیاز به بررسی بیشتر یا تغییر برنامه درمان ایجاد کند.
دیابت نیز لزوما به معنی ممنوع بودن تزریق نیست، اما از آنجا که استروئید میتواند قند خون را برای مدتی افزایش دهد، وضعیت کنترل قند باید پیش از انجام پروسیجر مورد توجه قرار گیرد. همچنین در صورت احتمال بارداری، بهویژه در روشهایی که با فلوروسکوپی انجام میشوند، لازم است پزشک پیش از تزریق در جریان قرار گیرد.
چند بار میتوان تزریق اپیدورال انجام داد؟
تعداد دفعات تزریق برای همه بیماران یکسان نیست و نباید صرفا بر اساس فاصله زمانی ثابت تعیین شود. پزشک باید پاسخ بیمار به تزریق قبلی، علت درد، میزان مصرف کورتیکواستروئید و سایر شرایط پزشکی را در نظر بگیرد.
تکرار تزریق بدون ارزیابی علت درد یا بدون توجه به مجموع دوز استروئید میتواند مناسب نباشد. بنابراین تصمیم درباره تزریق مجدد باید پس از بررسی نتیجه درمان قبلی و شرایط فعلی بیمار گرفته شود. برخی منابع پزشکی نیز بر محدود کردن تعداد تزریقهای سالانه برای کاهش مواجهه با استروئید تاکید دارند.
آیا تزریق اپیدورال جایگزین جراحی است؟
تزریق اپیدورال را نمیتوان جایگزین جراحی برای همه بیماران دانست. هدف اصلی این روش، در صورت مناسب بودن شرایط، کنترل درد ناشی از التهاب یا تحریک ریشه عصبی است. کاهش درد ممکن است به بیمار اجازه دهد برنامه توانبخشی و درمانهای غیرجراحی را بهتر دنبال کند.
اگر بیمار علائم عصبی قابلتوجه، ضعف پیشرونده عضلات، فشردگی شدید عصبی یا شرایطی داشته باشد که نیاز به درمان جراحی مطرح شود، تزریق اپیدورال نباید باعث تأخیر در ارزیابی تخصصی شود. تصمیم درباره جراحی یا ادامه درمان غیرجراحی باید بر اساس معاینه، علائم و یافتههای تصویربرداری گرفته شود.
هزینه تزریق اپیدورال در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
هزینه تزریق اپیدورال به عوامل مختلفی مانند محل تزریق، تکنیک مورد استفاده، تعداد سطوح مورد درمان، نوع دارو، تجهیزات تصویربرداری و هزینههای مرکز درمانی بستگی دارد. به همین دلیل، قیمت یکسانی را نمیتوان برای تمام بیماران و تمام مراکز تعیین کرد.
برای صفحه کلینیک دکتر مسعود ثقفی نیا، بهتر است قیمتهای سال ۱۴۰۵ بر اساس تعرفه و هزینه واقعی همان مرکز درج و تاریخ آخرین بهروزرسانی نیز مشخص شود. اگر هزینه تزریق اپیدورال کمر و گردن متفاوت است، بهتر است هر کدام بهصورت جداگانه در صفحه اعلام شوند تا کاربر بتواند برآورد دقیقتری داشته باشد.
سوالات متداول
آیا بعد از تزریق اپیدورال میتوان راه رفت؟
در اغلب موارد، بیمار پس از پایان دوره کوتاه تحت نظر بودن میتواند با توجه به وضعیت عمومی خود راه برود. با این حال، در همان روز بهتر است از فعالیت سنگین و حرکات شدید پرهیز شود و دستور پزشک در اولویت قرار گیرد.
آیا تزریق اپیدورال باعث بیحسی پا میشود؟
اگر در داروی تزریقی از بیحسکننده موضعی استفاده شود، ممکن است برای مدت کوتاهی بیحسی یا ضعف در اندام ایجاد شود. این حالت معمولاً گذرا است؛ اما بیحسی یا ضعف شدید، مداوم یا رو به افزایش نیازمند ارزیابی پزشکی است.
آیا بعد از تزریق اپیدورال میتوان حمام کرد؟
زمان مناسب استحمام به شرایط محل تزریق و دستور مرکز درمانی بستگی دارد. در صورت وجود پانسمان یا دستور خاص، بیمار باید همان دستور را رعایت کند و از دستکاری محل تزریق خودداری شود.
آیا تزریق اپیدورال برای همه انواع کمردرد مناسب است؟
خیر. این روش بیشتر برای دردهایی مطرح است که با تحریک یا التهاب ریشههای عصبی ارتباط دارند. کمردرد ناشی از مشکلات عضلانی، برخی مشکلات مفصل فاست یا علل دیگر ممکن است به روشهای درمانی متفاوتی نیاز داشته باشد.
اگر تزریق اپیدورال اثر نکرد چه باید کرد؟
اگر بعد از گذشت زمان مناسب بهبودی قابلتوجهی ایجاد نشود، بهتر است علت درد دوباره ارزیابی شود. بسته به تشخیص، ممکن است فیزیوتراپی، دارودرمانی، روشهای مداخلهای دیگر یا در برخی شرایط بررسی جراحی مطرح شود. تکرار خودکار تزریق بدون بازبینی تشخیص توصیه نمیشود.
جمعبندی
تزریق اپیدورال روشی برای کنترل برخی دردهای ناشی از التهاب یا تحریک ریشههای عصبی ستون فقرات است که بیشتر در شرایطی مانند دردهای رادیکولار ناشی از دیسک، سیاتیک و بعضی موارد تنگی کانال نخاعی بررسی میشود. این روش میتواند در افراد مناسب به کاهش درد کمک کند، اما میزان و مدت پاسخ در بیماران مختلف یکسان نیست و تزریق را نباید درمان قطعی تمام مشکلات دیسک یا ستون فقرات دانست. انتخاب بیمار مناسب، تعیین دقیق محل درد، بررسی MRI یا سایر تصویربرداریهای لازم، توجه به داروهای مصرفی و انجام تزریق با تکنیک مناسب از عوامل مهم در تصمیمگیری هستند. در صورت بروز علائمی مانند ضعف جدید، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع، تب یا درد شدید پس از تزریق، ارزیابی پزشکی سریع اهمیت دارد.
