درمان درد در بیماران سرطانی به علت، محل و شدت درد و همچنین شرایط جسمی بیمار بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست. درد ناشی از خود تومور، درگیری استخوان یا عصب، جراحی و بعضی درمانهای سرطان ممکن است به روشهای متفاوتی نیاز داشته باشد. در بسیاری از موارد میتوان با ترکیبی از درمانهای دارویی، مداخلهای و حمایتی شدت درد را کاهش داد. در ادامه با علتهای مختلف درد سرطان، روشهای کنترل آن و زمان مراجعه به متخصص درد آشنا میشوید.
چرا بیماران سرطانی دچار درد میشوند؟
درد در بیماران مبتلا به سرطان میتواند مستقیما به خود بیماری مربوط باشد یا در نتیجه درمانها و مشکلات همراه ایجاد شود. بنابراین قبل از انتخاب روش درمان، مشخص کردن منشا درد اهمیت زیادی دارد. برای مثال، درد ناشی از فشار تومور بر یک عصب با درد استخوانی یا درد ایجادشده پس از جراحی، الزاما به یک روش درمانی پاسخ نمیدهد.

رشد یا فشار تومور روی بافتها و اندامها
افزایش اندازه تومور یا قرار گرفتن آن در نزدیکی بافتهای حساس میتواند باعث فشار، کشش یا اختلال عملکرد در اندامهای اطراف شود. برای نمونه، تودهای که به بافتهای اطراف فشار وارد میکند ممکن است درد موضعی یا درد منتشر ایجاد کند. محل تومور نیز در نوع درد تاثیر دارد. درد ممکن است در همان ناحیهای که تومور قرار دارد احساس شود یا در صورت درگیری ساختارهای عصبی، به قسمت دیگری از بدن انتشار پیدا کند. به همین دلیل بررسی دقیق محل و الگوی انتشار درد در تعیین علت آن اهمیت دارد.
درگیری استخوانها
برخی سرطانها میتوانند استخوانها را درگیر کنند و در نتیجه درد استخوانی ایجاد شود. این درد ممکن است بهصورت مداوم وجود داشته باشد و در بعضی افراد هنگام حرکت یا فشار روی ناحیه درگیر بیشتر شود. درد استخوانی شدید یا جدید، بهخصوص اگر بهطور ناگهانی ایجاد شده باشد، باید توسط پزشک بررسی شود. در این شرایط، علاوه بر کنترل درد، لازم است علت ایجاد آن و وضعیت استخوان نیز ارزیابی شود.
فشار یا آسیب به اعصاب
در صورتی که تومور به عصب فشار وارد کند یا مسیرهای عصبی تحت تأثیر بیماری یا درمان قرار بگیرند، ممکن است درد حالت تیرکشنده، سوزشی، برقآسا یا همراه با گزگز داشته باشد. این نوع درد اغلب با دردهای ساده عضلانی تفاوت دارد. درمان درد عصبی نیز ممکن است با مسکنهای معمول تفاوت داشته باشد و در برخی بیماران استفاده از داروهای کمکی یا روشهای مداخلهای بر اساس علت و محل درد مورد بررسی قرار گیرد.
رای دریافت نوبت و مشاوره از دکتر مسعود ثقفی نیا، با شمارههای زیر تماس بگیرید.
📞 تماس با مطب جردن 📞 تماس با مطب اختیاریه 📅 دریافت نوبتدرد ناشی از برخی درمانهای سرطان
برخی درمانهای مورد استفاده برای سرطان ممکن است با عوارض دردناک همراه باشند. برای مثال، بعضی داروهای ضدسرطان میتوانند روی اعصاب محیطی اثر بگذارند و علائمی مانند سوزش، بیحسی، گزگز یا درد در دستها و پاها ایجاد کنند.
پرتودرمانی، جراحی و برخی اقدامات درمانی نیز بسته به ناحیه تحت درمان ممکن است باعث درد شوند. در چنین شرایطی، تشخیص اینکه درد از خود بیماری ناشی شده یا از عوارض درمان، برای انتخاب روش مناسب اهمیت دارد.
درد بعد از جراحی
جراحی یکی از روشهای مهم درمان بسیاری از سرطانهاست و درد پس از آن میتواند بخشی از روند بهبودی باشد. شدت و مدت این درد به نوع عمل، محل جراحی، وسعت بافت تحت درمان و شرایط فرد بستگی دارد. اگر درد بعد از جراحی برخلاف روند مورد انتظار افزایش پیدا کند، همراه با علائم جدید باشد یا با درمان تجویزشده کنترل نشود، باید پزشک در جریان قرار گیرد تا احتمال عوارض یا علت دیگری برای درد بررسی شود.
التهاب یا عوارض بیماری
التهاب بافتها یا تغییرات ایجادشده در اثر سرطان میتواند موجب تحریک گیرندههای درد شود. گاهی نیز مشکلاتی مانند عفونت، زخم، انسداد یا سایر عوارض بیماری باعث ایجاد یا تشدید درد میشوند. به همین دلیل، درمان درد نباید صرفا به کاهش موقت احساس درد محدود شود. در صورت ایجاد درد جدید، بررسی علت آن میتواند بخش مهمی از روند درمان باشد.
دردهای ناشی از مشکلات همراه بیمار
هر دردی در بیمار سرطانی الزاما ناشی از سرطان نیست. مشکلاتی مانند آرتروز، آسیبهای عضلانی، بیماریهای ستون فقرات یا سایر بیماریهای همزمان نیز میتوانند باعث درد شوند. برای مثال، ممکن است بیماری که تحت درمان سرطان قرار دارد همزمان دچار کمردرد ناشی از مشکلات ستون فقرات باشد. در چنین شرایطی، نسبت دادن تمام دردها به سرطان میتواند باعث شود علت واقعی درد نادیده گرفته شود.

درد سرطان چه انواعی دارد؟
درد سرطان را میتوان بر اساس مدت، محل، مکانیسم ایجاد و ویژگیهای آن به گروههای مختلف تقسیم کرد. شناخت نوع درد به پزشک کمک میکند علت احتمالی را بهتر بررسی کرده و روش درمان مناسبتری را انتخاب کند. ممکن است یک بیمار همزمان بیش از یک نوع درد داشته باشد؛ برای مثال درد استخوانی همراه با مولفه عصبی.
درد حاد
درد حاد اغلب بهصورت ناگهانی یا در یک بازه زمانی مشخص ایجاد میشود و میتواند در اثر جراحی، آسیب بافتی، اقدامات درمانی یا برخی عوارض بیماری رخ دهد. این نوع درد اغلب ارتباط مشخصتری با یک عامل ایجادکننده دارد.
درد مزمن
درد مزمن برای مدت طولانی ادامه پیدا میکند و ممکن است بهطور مداوم وجود داشته باشد یا در دورههایی تشدید شود. در بیماران سرطانی، درد مزمن میتواند به علت خود بیماری، عوارض درمان یا مشکلات دیگری که همزمان وجود دارند ایجاد شود.

درد عصبی
درد عصبی در نتیجه آسیب، تحریک یا فشار بر ساختارهای عصبی ایجاد میشود. احساس سوزش، گزگز، بیحسی همراه با درد، تیرکشیدن یا احساس برقگرفتگی از ویژگیهایی است که ممکن است در این نوع درد دیده شود.
درد استخوانی
درد استخوانی عموما در ناحیه مشخصی احساس میشود و ممکن است با حرکت یا وارد شدن فشار بیشتر شود. درگیری استخوانها در بعضی سرطانها یکی از علل مهم درد محسوب میشود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
درد ناشی از آسیب بافتی
وقتی بافتی در اثر تومور، جراحی، التهاب یا آسیب دیگری تحت تاثیر قرار میگیرد، گیرندههای درد در آن ناحیه تحریک میشوند. این درد ممکن است به شکل درد مبهم، فشار، کوفتگی یا درد موضعی احساس شود.

درمان درد در بیماران سرطانی بر چه اساسی انتخاب میشود؟
بهترین روش درمان درد در بیماران سرطانی را نمیتوان برای همه افراد به یک شکل تعیین کرد. پزشک ابتدا باید مشخص کند درد از کجا منشا میگیرد، چه شدتی دارد، چه مدت ادامه داشته و چه عواملی آن را بیشتر یا کمتر میکنند. نوع سرطان و محل درگیری نیز در این تصمیم نقش دارد. علاوه بر این، داروهای مورد استفاده برای سرطان، بیماریهای زمینهای، عملکرد کلیه و کبد، سن بیمار و توانایی او برای انجام فعالیتهای روزمره میتوانند در انتخاب روش درمان موثر باشند. در بسیاری از موارد، کنترل مناسب درد به اصلاح تدریجی برنامه درمانی و ارزیابی پاسخ بیمار نیاز دارد.
شدت و نوع درد
پزشک اغلب شدت درد و ویژگیهای آن را بررسی میکند؛ اما فقط عددی که بیمار برای شدت درد بیان میکند کافی نیست. محل درد، زمان شروع، انتشار، عوامل تشدیدکننده و علائم همراه نیز اهمیت دارند. برای نمونه، درد سوزشی و تیرکشنده در پا ممکن است مسیر متفاوتی نسبت به درد مبهم و موضعی در استخوان داشته باشد. بنابراین نوع درد میتواند در انتخاب درمان نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
علت ایجاد درد
شناخت علت درد یکی از مهمترین مراحل درمان است. اگر درد به علت فشار تومور ایجاد شده باشد، برنامه کنترل درد ممکن است در کنار درمان اصلی سرطان تنظیم شود. در مقابل، اگر درد ناشی از آسیب عصبی یا یک مشکل اسکلتی باشد، ممکن است به رویکرد متفاوتی نیاز داشته باشد.
وضعیت عمومی بیمار
شرایط جسمی بیمار در انتخاب دارو و سایر روشهای درمان اهمیت دارد. وجود بیماریهای کلیوی، کبدی، قلبی یا مشکلات تنفسی میتواند بر انتخاب برخی داروها تاثیر بگذارد. به همین دلیل، داروی مسکن برای بیماران سرطانی نباید صرفا بر اساس تجربه فرد دیگری انتخاب شود. دارویی که برای یک بیمار مناسب بوده است ممکن است برای فرد دیگری به همان شکل قابل استفاده نباشد.
درمانهای همزمان سرطان
بیماران سرطانی ممکن است همزمان تحت شیمیدرمانی، پرتودرمانی، درمان هدفمند، ایمنیدرمانی یا سایر درمانها باشند. برخی داروهای کنترل درد ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند یا به دلیل شرایط جسمی بیمار نیاز به احتیاط بیشتری داشته باشند. به همین دلیل، هماهنگی میان پزشک متخصص سرطان و پزشک مسئول کنترل درد میتواند در تنظیم برنامه درمانی اهمیت داشته باشد.
پاسخ بیمار به درمان
کنترل درد یک فرآیند ثابت نیست. اگر روش انتخابشده اثر کافی نداشته باشد یا عوارض ایجاد کند، پزشک ممکن است پس از ارزیابی مجدد، برنامه درمان را تغییر دهد. هدف این است که با توجه به شرایط بیمار، درد تا حد قابلقبولی کنترل شود و عوارض درمان نیز تا حد امکان مدیریت شود.
روش های کنترل درد سرطان از داروهای مسکن و داروهای کمکی تا روشهای مداخلهای و اقدامات غیردارویی را شامل میشود. انتخاب هر روش به علت درد و شرایط بیمار بستگی دارد و گاهی ترکیب چند رویکرد میتواند مورد استفاده قرار گیرد. نکته مهم این است که کنترل درد باید در کنار درمان اصلی سرطان انجام شود. کاهش درد به معنای جایگزین شدن درمانهای تسکینی با درمان سرطان نیست؛ بلکه میتواند بخشی از مراقبت جامع بیمار باشد.

روشهای درمان و کنترل درد سرطان چیست؟
روش های کنترل درد سرطان از داروهای مسکن و داروهای کمکی تا روشهای مداخلهای و اقدامات غیردارویی را شامل میشود. انتخاب هر روش به علت درد و شرایط بیمار بستگی دارد و گاهی ترکیب چند رویکرد میتواند مورد استفاده قرار گیرد. نکته مهم این است که کنترل درد باید در کنار درمان اصلی سرطان انجام شود. کاهش درد به معنای جایگزین شدن درمانهای تسکینی با درمان سرطان نیست؛ بلکه میتواند بخشی از مراقبت جامع بیمار باشد.
داروهای مسکن
داروهای مسکن یکی از پایههای اصلی درمان درد سرطان هستند. انتخاب دارو بر اساس شدت درد، نوع آن، شرایط عمومی بیمار و سایر داروهای مصرفی انجام میشود. در دردهای خفیف تا متوسط ممکن است از مسکنهای معمول استفاده شود و در دردهای شدیدتر، پزشک ممکن است داروهای قویتری را در نظر بگیرد. داروهای قوی، بهویژه داروهایی که میتوانند باعث خوابآلودگی یا وابستگی شوند، باید با نظر پزشک مصرف شوند و تغییر مقدار مصرف آنها بدون هماهنگی پزشکی توصیه نمیشود.
داروهای کمکی برای دردهای عصبی
درد عصبی همیشه با مسکنهای معمول به اندازه کافی کنترل نمیشود. در این شرایط، پزشک ممکن است از داروهایی استفاده کند که برای تعدیل پیامهای عصبی مرتبط با درد به کار میروند. این داروها نیز نیازمند انتخاب دقیق هستند؛ زیرا ممکن است با توجه به سن، بیماریهای همراه و سایر داروهای بیمار، محدودیت یا عارضه خاصی داشته باشند.
روشهای مداخلهای کنترل درد
در برخی بیماران، بهخصوص زمانی که درد شدید، موضعی یا پیچیده باشد و درمان دارویی به تنهایی پاسخ کافی ایجاد نکند، روشهای مداخلهای میتوانند مورد بررسی قرار گیرند. تزریقهای هدفمند ممکن است برای رساندن دارو به ناحیه مشخصی که در ایجاد درد نقش دارد انجام شوند. انتخاب این روش به محل درد، علت آن و شرایط بیمار وابسته است.
بلوکهای عصبی نیز یکی از روشهایی هستند که در برخی انواع درد مورد استفاده قرار میگیرند. در این تکنیک، مسیر انتقال پیام درد از یک عصب یا شبکه عصبی مشخص هدف قرار میگیرد. همچنین روشهای مداخلهای دیگری برای کنترل درد وجود دارند که بر اساس محل و مکانیسم درد انتخاب میشوند. هدف از این اقدامات، کاهش انتقال پیام درد و کمک به کنترل علائم در بیمارانی است که ممکن است به درمانهای معمول پاسخ کافی نداده باشند.
تزریق سلول بنیادی برای درد بیماران سرطانی
تزریق سلول بنیادی موضوعی است که در زمینه درمان برخی بیماریها و آسیبهای بافتی مورد توجه قرار گرفته است؛ با این حال، نباید آن را بهعنوان یک روش قطعی یا درمان استاندارد برای درد ناشی از سرطان معرفی کرد.
در بیماران مبتلا به سرطان، تصمیم درباره هرگونه درمان سلولی باید با توجه به نوع سرطان، مرحله بیماری، درمانهای در حال انجام و شرایط عمومی فرد انجام شود. شواهد و کاربرد سلولهای بنیادی برای انواع مختلف درد یکسان نیست و در بسیاری از شرایط، استفاده از آن خارج از چارچوبهای درمانی معمول یا در قالب رویکردهای پژوهشی مطرح میشود.
بنابراین اگر بیمار درباره کاهش درد بیماران سرطانی با تزریق سلول بنیادی سوال دارد، لازم است ابتدا علت درد و شرایط بیماری توسط تیم درمان بررسی شود و بدون ارزیابی تخصصی، این روش جایگزین درمانهای اثباتشده کنترل درد نشود.
روشهای غیردارویی
روشهای غیردارویی نیز میتوانند در کنار درمان اصلی مورد استفاده قرار گیرند. فیزیوتراپی در موارد مناسب، تنظیم فعالیت و استراحت، تکنیکهای آرامسازی و حمایت روانی میتوانند به بیمار در مدیریت بهتر علائم کمک کنند. برخی روشهای مکمل نیز ممکن است برای بعضی بیماران قابل بررسی باشند؛ اما استفاده از هر روش مکمل باید با توجه به شرایط فرد و بدون ایجاد اختلال در درمان اصلی سرطان انجام شود.
برای دریافت مشاوره تخصصی و بررسی شرایط شما، فرم زیر را تکمیل کنید. اطلاعات واردشده توسط شما بررسی میشود و پس از ارزیابی اولیه، جهت راهنمایی و تعیین مسیر مناسب درمان با شما تماس گرفته خواهد شد.
برای درد شدید بیماران سرطانی چه باید کرد؟
اگر درد بهطور قابلتوجهی افزایش یافته، با داروهای فعلی کنترل نمیشود یا باعث اختلال در خواب و فعالیتهای معمول شده است، بیمار نباید صرفاً داروی خود را بیشتر کند یا درد را تحمل کند. در چنین شرایطی لازم است پزشک از شدت و الگوی جدید درد مطلع شود.
برای درد شدید سرطان چه باید کرد؟ پاسخ به این سؤال به علت درد بستگی دارد. گاهی لازم است دارو تنظیم شود، در برخی موارد علت جدیدی برای درد بررسی شود و در شرایط خاص نیز روشهای مداخلهای مورد توجه قرار گیرند. اگر درد بهصورت ناگهانی و شدید ایجاد شده یا همراه با علائم جدیدی مانند ضعف، بیحسی گسترده، اختلال هوشیاری، تنگی نفس یا سایر علائم غیرعادی باشد، ارزیابی پزشکی سریع اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا درد بیماران سرطانی قابل کنترل است؟
در بسیاری از بیماران میتوان با شناسایی علت درد و انتخاب درمان متناسب، شدت آن را کاهش داد؛ با این حال میزان پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است. نوع سرطان، محل درگیری، شدت بیماری، نوع درد و وضعیت عمومی بیمار همگی در نتیجه درمان نقش دارند.
هدف از تسکین درد بیماران سرطانی این است که درد تا حد امکان مدیریت شود و بیمار بتواند فعالیتهای ضروری و استراحت مناسبتری داشته باشد. اگر یک روش به اندازه کافی مؤثر نباشد، پزشک میتواند پس از ارزیابی مجدد، رویکرد دیگری را امتحان کند یا درمانها را با یکدیگر ترکیب کند.
چه زمانی بیمار سرطانی باید به متخصص درد مراجعه کند؟
در برخی شرایط، ارزیابی توسط متخصص درد بیماران سرطانی میتواند به انتخاب روش مناسبتر برای کنترل علائم کمک کند. مراجعه تخصصی بهخصوص زمانی اهمیت دارد که درد پیچیده باشد یا با درمان فعلی به اندازه کافی کنترل نشود.
مواردی که نیاز به ارزیابی تخصصی بیشتری دارند عبارتاند از:
- درد با داروهای فعلی کنترل نمیشود.
- شدت درد افزایش پیدا کرده است.
- درد خواب یا فعالیت روزانه را مختل کرده است.
- بیمار دچار درد عصبی یا تیرکشنده شده است.
- درد شدید استخوانی ایجاد شده است.
- عوارض داروهای مسکن مشکلساز شدهاند.
- بیمار برای کنترل درد به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.

نقش متخصص درد در درمان بیماران سرطانی چیست؟
متخصص درد ابتدا ویژگیهای درد، محل آن، شدت، مدت و علائم همراه را بررسی میکند و در صورت نیاز، بررسیهای تشخیصی لازم را در نظر میگیرد. هدف این ارزیابی، شناسایی علت و مکانیسم ایجاد درد و انتخاب روشی متناسب با شرایط بیمار است.
درمان میتواند شامل تنظیم داروهای مسکن، استفاده از داروهای کمکی، روشهای مداخلهای یا ترکیبی از این رویکردها باشد. در بیماران مبتلا به سرطان، هماهنگی درمان درد با برنامه درمانی اصلی اهمیت دارد تا روش انتخابشده با شرایط بیماری و سایر داروهای مصرفی سازگار باشد.
اگر بیمار سرطانی با درد مداوم، شدید یا کنترلنشده مواجه باشد، مراجعه به دکتر مسعود ثقفینیا میتواند برای ارزیابی تخصصی درد و بررسی گزینههای مناسب درمانی مورد توجه قرار گیرد. در این ارزیابی، نوع و منشا درد، شرایط جسمی بیمار و درمانهای همزمان بررسی میشود تا در صورت امکان، روش مناسبتری برای کنترل درد انتخاب شود.
آیا مصرف خودسرانه مسکن برای درد سرطان خطرناک است؟
بله، مصرف خودسرانه مسکن میتواند مشکلساز باشد. بعضی داروهای مسکن ممکن است باعث عوارض گوارشی، کلیوی یا کبدی شوند و برخی داروهای قویتر نیز میتوانند خوابآلودگی، اختلال هوشیاری، یبوست یا سایر عوارض ایجاد کنند.
از طرف دیگر، بعضی داروها ممکن است با داروهای مورد استفاده برای درمان سرطان یا سایر بیماریهای بیمار تداخل داشته باشند. بنابراین داروی مسکن برای بیماران سرطانی باید بر اساس شرایط فردی انتخاب شود و بیمار نباید مقدار یا تعداد دفعات مصرف دارو را بدون هماهنگی پزشک تغییر دهد.
مراقبت از بیمار سرطانی برای کاهش درد در خانه
بخشی از درمان درد ناشی از سرطان به نحوه پیگیری علائم در منزل مربوط میشود. بیمار و خانواده میتوانند زمان شروع درد، شدت آن، محل درد و عواملی که باعث تشدید یا کاهش آن میشوند را ثبت کنند. این اطلاعات هنگام مراجعه به پزشک میتواند به ارزیابی دقیقتر کمک کند.
مصرف دارو طبق دستور پزشک، استراحت کافی، توجه به عوامل تشدیدکننده درد و حفظ ارتباط منظم با تیم درمان اهمیت دارد. اگر درد جدیدی ایجاد شود یا درد قبلی به شکل محسوسی تغییر کند، بهتر است موضوع به پزشک اطلاع داده شود.
پرهیز از تغییر خودسرانه دارو نیز اهمیت زیادی دارد. حتی اگر دارویی قبلاً برای بیمار مؤثر بوده باشد، با تغییر شرایط جسمی یا شروع درمان جدید ممکن است نیاز به بازبینی برنامه دارویی وجود داشته باشد.
سوالات متداول
آیا درد سرطان همیشه نشانه پیشرفت بیماری است؟
خیر. درد میتواند به دلایل مختلفی از جمله خود بیماری، درمانها، جراحی یا مشکلات همزمان ایجاد شود و برای مشخص شدن علت آن نیاز به ارزیابی پزشکی وجود دارد.
آیا درد سرطان بدون مصرف دارو هم قابل کنترل است؟
در برخی بیماران، روشهای غیردارویی میتوانند در کنار درمان اصلی به مدیریت درد کمک کنند؛ اما انتخاب روش به علت و شدت درد بستگی دارد و نباید درمان دارویی ضروری بدون نظر پزشک کنار گذاشته شود.
آیا درد ناشی از شیمیدرمانی قابل درمان است؟
برخی دردها و علائم عصبی مرتبط با درمانهای سرطان قابل مدیریت هستند، اما روش مناسب به نوع عارضه و شرایط بیمار بستگی دارد و ممکن است نیاز به تغییر یا تنظیم برنامه درمانی داشته باشد.
آیا درد سرطان در مراحل پیشرفته حتماً شدید میشود؟
شدت درد در بیماران مختلف متفاوت است و مرحله بیماری بهتنهایی شدت درد را مشخص نمیکند. نوع سرطان، محل درگیری و سایر عوامل نیز در میزان درد نقش دارند.
آیا مراجعه به متخصص درد به معنی توقف درمان سرطان است؟
خیر. متخصص درد میتواند در کنار تیم درمان سرطان به کنترل علائم کمک کند و درمان کنترل درد معمولاً با توجه به برنامه اصلی درمان بیمار تنظیم میشود.
جمعبندی
درمان درد در بیماران سرطانی به شناخت دقیق علت، نوع و شدت درد وابسته است و یک روش واحد برای همه بیماران وجود ندارد. درد ممکن است در اثر فشار تومور، درگیری استخوان یا اعصاب، جراحی، درمانهای سرطان یا مشکلات دیگری ایجاد شود؛ بنابراین تشخیص منشا درد قبل از انتخاب روش درمان اهمیت دارد. داروهای مسکن، داروهای کمکی، روشهای مداخلهای و اقدامات غیردارویی از گزینههایی هستند که بسته به شرایط بیمار میتوانند برای کنترل درد سرطان مورد استفاده قرار گیرند. در صورتی که درد شدید باشد، با درمان فعلی کنترل نشود یا الگوی جدیدی پیدا کند، ارزیابی توسط پزشک و در موارد مناسب متخصص درد میتواند به انتخاب روش مناسبتر کمک کند. همچنین روشهایی مانند تزریق سلول بنیادی نباید بدون ارزیابی پزشکی و شواهد کافی بهعنوان درمان قطعی درد سرطان معرفی یا جایگزین درمانهای استاندارد شوند.













































